De Amazone in 2021

Onlangs na een dag vergaderen Avatar gezien, een collega had die bij op DVD. Ok, kei commercieel en iets teveel oorlog en special effects naar het einde toe, maar toch... interessant uitgangspunt. Een onderzoeksmissie  gaat in een jungleachtige buitenaardse planeet op zoek naar een essentieel metaal, nadat alles op aarde uitgestorven of ontgonnen is. Op die planeet botst de mens op blauwe indiaanachtige wezens, met als gevolg heel wat herrie.
Past men de parabel toe op Peru, dan blijkt het waarachtig niet eens zo'n heel buitenaardse herrie.

Meer dan de helft van het Peruaanse grondgebied is jungle. Oerwoud, selva, Amazone. Op de kaart is het onwezenlijk, wanneer je naar die grote uitstekende brok ten oosten van Jaén kijkt -Loreto, Iquitos,...- de Amazone wriemelt door tot in de tenen van Colombia en de buik van Ecuador.

Het oerwoud is waar petroleum- en mijnbouwmaatschappijen, houtkappers en drugshandelaars hun ding kunnen doen zonder dat de wereld erom kraait. Want ook al horen we al jaren het gezeur dat het Amazonewoud aan een onrustwekkend tempo verdwijnt, hoe dat juist gebeurt en wie erachter zit, blijft nog altijd wat geheim- verscholen achter veel bomen en cliché's. En ach het oerwoud, dat blijft toch nog altijd eindeloos? Teveel bos om als mens te vatten. Zoals op de bekende foto van het WWF, van de Río Tamaya.

Er zijn gelukkig studies die een helder beeld helpen te vormen van wat er echt gebeurt in de selva.

Volgens een recent gepubliceerd boek door drie wetenschappers met jarenlange ervaring wat betreft het onderwerp, La Amazonía Peruana en 2021 (Dourojeanni et al.), bedekken concessies voor de ontginning van brandstoffen alleen al (petroleum, aardgas, en andere) 70% van het hele Peruaanse Amazonewoud. De auteurs stellen zich sterke vragen bij al die plotse interesse in het oerwoud. En het blijkt dat Brazilië heel wat in de pap te brokken heeft.

Bijvoorbeeld: Opeens heeft Peru, tegelijkertijd, drie snelwegen, een waterweg en drie spoorwegen nodig om het transport tussen de twee landen te vergemakkelijken. Daarbij komt nog dat het meest interessante (= efficiënte) hydro-elektrische project in de Amazone ten dienste staat van energie voor het buurland. Volgens de auteurs zijn dit voorbeelden van grote, grensoverschrijdende investeringen, waarbij reus Brazilië zich stilaan een weg door de Peruaanse jungle kapt, met als uiteindelijk doel toegang tot de Stille Oceaan. Alle rijkdommen onderweg zijn mooi meegenomen en zo profiteert het strategische Brazilië van het gebrek aan ruimtelijke ordening in Peru.

De toekomst van de Peruaanse jungle ziet er volgens Dourojeanni en medeauteurs dan ook niet zo fraai uit, als de regio het Eldorado blijft dat het nu is. De sociale conflicten zullen groeien, vanwege onder andere toenemende immigratie naar de jungle, en die conflicten zullen sterk samenhangen met de ecologische impact van extractieve industrieën. Er zal daarnaast meer watertekort zijn en natuurrampen zoals overstromingen zullen frequenter voorkomen.

Soms lijkt de Peruaanse staat te moeten toegeven dat het fout gaat: recent schortte het Ministerie van Energie en Mijnbouw bijvoorbeeld nog een concessie op voor goudontginning door het bedrijf Afrodita (eigendom van Dorato Resources Inc.) in de noordelijke provincie Condorcanqui, omdat het bedrijf niet over de nodige grondvergunningen bezit. De plannen voor goudontginning veroorzaakten al enige tijd conflicten met de inheemse Awajún-bevolking.

Toch gaapt er nog steeds een grote kloof tussen Lima en het echte Peru. Vandaag trekken boeren uit de sierra en inheemsen uit de selva door de straten van Bagua, Jaén, Piura en andere steden in Noord-Peru, uit protest tegen het officiële regeringsrapport van het dodelijke conflict in Bagua in juni vorig jaar. De regering legt in dat rapport (in tegenstelling tot o.a. Amnesty International) de schuld voor het bloedbad bij oorlogszuchtige indianen, jezuïeten en internationale onruststokers.

Een volk wil vandaag de uitverkoop van haar land zichtbaar maken: een volk dat in 2021 nog een leefbare Amazone (en Andes) wil.

(En nu: allemaal naar Avatar!)